วรรณยุกต์ในภาษาขืน และเครื่องหมายต่างๆ

วรรณยุกต์ ในความหมายของภาษาไทยก็คือ เครื่องหมายที่แสดงเสียงสูง ต่ำ ของคำ ในภาษาขืน จะเรียกว่า
ไม้นำเสียง (ᨾᩱᩢᨶᩣᩴᩣᩈ᩠ᨿᨦ) มีด้วยกัน 5 ตัว ดังนี้

และ อีก 3 ตัว ที่ใช้กับพยัญชนะ เสียงกลางเท่านั้น

พยัญชนะเสียงกลาง

ได้แก่

ไม้นำเสียง ทั้ง 3 มีใช้งานไม่มากนัก

วิธีใช้ ไม้นำเสียง ก็จะนำไปไว้ด้านบนของพยัญชนะ เมื่อมีการประสมคำ เพื่อทำให้มีระดับเสียงสูงต่ำ แตกต่างกันไป และทำให้ความหมายของคำนั้นๆ ที่ได้ ต่างกันไปด้วย

หลักการในการใส่ ไม้หยัก ไม้ซัด

ไม้หยัก กับ ไม้ซัด จะไม่ใส่ในสระที่เป็นเสียงสั้น ได้แก่
ᨠᩡ ᨠᩥ ᨠᩧ ᨠᩩ ᨠᩮᩡ ᨠᩯᩡ ᨠᩰᩡ ᨠ᩠ᩅᩫᩡ ᨠᩰ᩠ᩋᩡ และ ᨠᩮ᩠ᩋᩨᩡ

การออกเสียงเมื่อใส่ ไม้หยัก ไม้ซัด

ยกตัวอย่าง ใช้ ตัว ᨠ (ก้ะ) กับ สระไม้ ᨠᩳ (ไม้ก๋อ) และ ᨣ (ก่ะ / คะ) กับ สระไม้ ᨠᩳ (ไม้ก๋อ)
โดยจะไล่เสียงให้ดูว่า ถ้านำไม้หยักไม้ซัด ประสมเพื่ออกเสียง จะเป็นในลักษณะ อย่างไร

สังเกตว่า ตัว ᨠ (ก้ะ) เป็นเสียงสูง และตัว ᨣ (ก่ะ) เป็นเสียงต่ำ เมื่อประสมไม้ก๋อ ตัวเสียงสูง จะออกเสียงเหมือนเสียงจัตวา ในวรรณยุกต์ภาษาไทย ในขณะที่ตัวเสียงต่ำ จะออกเสียงเหมือนเสียงสามัญ เทียบ ตัวที่ 1 กับตัวที่ 4 ที่อ่านออกเสียง ก๋อ กับ กอ

เมื่อใส่ ไม้หยัก ทั้งสองตัว จะออกเสียงเหมือนกัน เทียบตัวที่ 2 กับ 5 ที่อ่านออกเสียง ก่อ เหมือนกัน

เมื่อใส่ ไม้ซัด ตัวเสียงสูง จะออกเสียง เป็นเสียงสามัญ ในขณะตัวที่เสียงต่ำ จะออกเสียงเหมือนเสียงโท เทียบ ตัวที่ 3 กับตัวที่ 6 ที่อ่านออกเสียง กอ กับ ก้อ

ดังนั้น วิธีการไล่เสียง เมือประสม ตัวพยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์ ก็จะอยู่ในรูปแบบ ดังนี้

—เสียงสูง — – — เสียงต่ำ—
อ๋อ อ่อ ออ | ออ อ่อ อ้อ
– – – – – – – – – – – – – – – – – –
ᨠᩣ ᨠ᩵ᩣ ᨠᩢᩣ | ᨣᩣ ᨣ᩵ᩣ ᨣᩢᩣ
ก๋า ก่า กา | กา ก่า ก้า

เสียงสูงตรงไม้ซัด ᨠᩢᩣ กา จะออกเสียงยาวๆ ลากเสียงให้สูงขึ้น ถึงเราไม่ได้ใส่ไม้โท ก็ตาม

สังเกตว่าตัวพยัญชนะ เสียงต่ำ เราสามารถไล่เสียงเหมือนภาษาไทย

— เสียงต่ำ—
ออ อ่อ อ้อ
——- ตัวอย่าง ———-
ᨤᩣ ᨤ᩵ᩣ ᨤᩢᩣ
คา ค่า ค้า

พยัญชนะเสียงสูง ไล่เสียงเป็น

—เสียงสูง — –
อ๋อ อ่อ ออ
——- ตัวอย่าง ———-
ᨲᩪ ᨲᩪ᩵ ᨲᩪᩢ
ตู๋ ตู่ ตู

พยัญชนะคู่เสียงใกล้กัน (เสียงสูง – เสียงต่ำ)

** ถ้าเราจดจำพยัญชนะเสียงใกล้กันได้ จะช่วยให้เราใช้ในการออกเสียงได้ง่ายขึ้น

มาดูอีกตัวอย่าง ตัว ᩈ (ส๊ะ) เสียงสูง กับตัว ᨪ (ซ่ะ) เสียงต่ำ เมื่อประสมไม้ ᨠ᩠ᩅᩥ (ไม้กิ๋ว)

มาดูตัวอย่างอีกตัวอย่างเพิ่มเติม ตัว ᨾ (ม่ะ) เสียงต่ำ กับเสียงสูงจะใช้เป็นอักษร ห นำ หรือ ᩉ (ห๊ะ) นำเพื่อทำให้เป็นเสียงสูง ก็จะได้เป็นเสียง ᩉ᩠ᨾ (หม๊ะ) เราจะลองมาผสมกับ สระไม้ ᨠᩣ (ไม้ก๋า)

ไม้ และเครื่องหมายต่างๆ

นอกจากวรรณยุกต์ข้างต้นแล้ว ในภาษาขืนยังมีเครื่องหมายต่างๆ คล้ายกับในภาษาไทย ดังนี้

-᩼ — ไม้ฆ่าเสียง (การันต์ / ทันตฆาต) ᨾᩱᩢ ᨥᩢᩣ ᩈ᩠ᨿᨦ (ᨠᩣᩁᩢᨶ᩠ᨯ᩼, ᨴᨱ᩠ᨯᨥᩣ᩠ᨲ)
-ᪧ — ไม้ซ้อนคำ / ซ้ำคำ (ซ้อนคำเหมือนกัน ไทยเรียก ไม้ยมก) ᨾᩱᩢ ᨪ᩠ᩋᩢᩁᨣᩣᩴ/ᨪᩢᩣᩴᨣᩣᩴ
-ᩢ — ไม้ทัดเหนือ (ไม้หันอากาศ) ᨾᩱᩢ ᨴ᩠ᨯᩢᩉᩮ᩠ᨶᩨᩋ
᪪ — ไม้จบข้อความ (ไปยาลน้อย) ᨾᩱᩢᨧᩫ᩠ᨷᨡᩳᩢᨣ᩠ᩅᩣ᩠ᨾ
? — ไม้ถาม (เครื่องหมายคำถาม) ᨾᩱᩢ ᨳᩣ᩠ᨾ
᪩ — ไม้รอม(ฮอม) (แปลว่า เป็น) ᨾᩱᩢ ᩁ᩠ᩋᨾ (ᨸᩯ᩠ᩃ ᩅᩤ᩵ ᨸᩮ᩠ᨶ)
. — จุด (ที่สุดบท สุดค่าว) ᨧᩩᨯ (ᨴᩦ᩵ᩈᩩᨯᨷ᩠ᨴᩫ ᩈᩩᨯᨤ᩵ᩣ᩠ᩅ)
, — ลูกน้ำ (แยกรายการ แทรกข้อความ) * ᨾᩱᩢ ᨿ᩠ᨦᩢ ᨪᩮᩢᩣ ᨳᩢᩭᨣᩣᩴ (ᨴᩦ᩵ᨿ᩠ᨦᩢᩢ ᨴᩦ᩵ᨪᩮᩢᩣᨣᩣᩴ)
(-) — วงเล็บ (บอกแจ้งความหมาย) ᩅ᩠ᨦᩫ ᩃᩮ᩠ᨷ (ᨷ᩠ᩋᨠᨧᩯ᩠ᨦᩢᨤ᩠ᩅᩣ᩠ᨾᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨿ)
! — เครื่องหมายตกใจ หรือชื่อเต็ม (เครื่องหมายอัศเจรีย์) ᨾᩱᩢ ᩈ᩠ᨶᩩᨠ

เครื่องหมายต่างๆ ในภาษาไทย สำหรับไว้เทียบ

ในตอนหน้าเรามาดูเกี่ยวกับ ตัวสะกดในภาษาขืน